Իհարկե յուրաքանչյուր այգի մշտական խնամքի կարիք ունի։
Դրսում գարուն է, ու հատկապես հիմա բնության զարթոնքին զուգահեռ ճիշտ ժամանակն է մտածել ու նաև սկսել կանաչապատման ու այգու մշակման աշխատանքները։ Նոր այգի ստեղծել կամ Ձեր այգուն նոր շունչ հաղորդել: Չգիտեք ինչպես է պետք այգին մշակել: Ինչպես ավելի գեղեցիկ և բերքատու այգի ունենալ, ինչպես գեղեցկացնել կամ վերականգնել այն։ Մենք կօգնենք Ձեզ։ Այս հոդվածում կպատմենք, թե ինչ է պետք հաշվի առնել այգի ստեղծելիս կամ մշակելիս: Ինչպես բարձրացնել հողն օգտագործել ավելի ռացիոնալ և այգիները մշակել առաջավոր եղանակներով։ Ինչով է օգտակար այս զբաղմունքը ու ինչ է անհրաժեշտ անել նախքան այգեպանի այցը: Հետաքրքրեց, ուրեմն շարունակեք ընթերցել։
Այգեգործությունը կարող է օգտակար լինել
Ըստ հետազոտողների՝ այգեգործությամբ զբաղվելը օգտակար է առողջության համար. այն նվազեցնում է սթրեսը, արյան ճնշումը և նույնիսկ նպաստում է երկարակեցությանը: Որոշները նշում են նաև, որ այգեգործությունը կարող է ավելի առողջարար լինել, քան մարզասրահում մարզվելը։ Օրինակ՝ փորելը, փոցխելը, ինչպես նաև նման այլ գործողությունները համաչափ ֆիզիկական վարժություններ են, որոնք ավելի շատ կալորիա են սպառում, քան, օրինակ՝ հեծանիվ վարելը։ Ի գիտություն: Այգի խնամելը հատկապես օգտակար է մեծահասակների համար։ Սպասելով, թե երբ ի հայտ կգա նոր ծիլը կամ բողբոջը՝ նրանք դրական ակնկալիքներով են նայում ապագային։
Հայաստանը հարուստ է տարբեր մրգերով ու հատապտուղներով։ Գոյություն ունեցող այգիների խնամքը պետք է այնպես կազմակերպել, որ հողային մեկ միավորից ստացվի հնարավորինս շատ բերք։
Մինչ այգի հիմնելը անհրաժեշտ է հաշվի առնել՝
Այգու տեղի ընտրությունը պատասխանատու և կարևոր գործ է: Դժբախտաբար, այս հարցի հետ կապված սխալներն անուղղելի են։ Պտղաբերման մեջ մտած խոշոր ծառերի վերատնկումը կապված է շատ դժվարությունների ու ավելորդ ծախսերի հետ։ Բացի դրանից, այդ ժամանակ ծառերը վերատնկելիս մեծ մասամբ չորանում և շարքից դուրս են գալիս:
Օգտակար տեղեկություն։ Այգու հիմնադրման համար հողամասի ոչ ճիշտ ընտրության հետևանքով առաջացած սխալներից շատերը կարող են պարզվել միայն այն ժամանակ, երբ ծառերը մտնում են լիարժեք բերքատվության շրջան: Այս ամենից խուսափելու համար պետք է շատ լրջորեն մոտենալ հիմնադրվող այգիների տեղի ընտրությանը։
Այսպես, այգու տեղն ընտրելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել.
Հետաքրքիր տեղեկություն։ Բազմամյա պտղահատապտղային բույսերը միևնույն տեղում աճում են երկար տարիներ։ Օրինակ, դեղձենին, բալենին աճում են 15-25 տարի, սալորենին, ծիրանենին՝ 40-50, խնձորենին և տանձենին՝ 50- 70։ Այդ գործընթացը տեղի է ունենում այդ ծառերի ժառանգական հիմքի ու առկա պայմանների փոխադարձ ազդեցության տակ։
Այգիների հիմնադրման համար հողամաս ընտրելիս պետք է իմանալ.
Պետք է հաշվի առնել նաև՝
Այգու տեղն ընտրելուց, քարտեզավորելուց և հատակագծելուց հետո հողամասը պետք է մաքրել քարերից, թփուտներից, մացառներից։ Բացի այդ, հողի հարթեցման գործիքով՝գրեյդերներով, անհրաժեշտ է հարթեցնել դար ու փոսերը:
Ի գիտություն: Պտղատու բույսերի կմախքային արմատները տարածվում են հողի 1.5- 3մ և ավելի խոր շերտերում, սակայն մազարմատները գոյանում են հողի վերին շերտերում՝ 20-70-80սմ խորության վրա։ Ուստի մինչև այգետնկումներն այդ խորության վրա հողը պետք է մշակովի դարձնել ( օդաթափանց, ջրաթափանց, հարստացնել սննդանյութերով). այսինքն՝ մազարմատների աճի համար նպաստավոր պայմաններ ստեղծել:
Այգին հիմնելուց առաջ հողի շերտը պետք է լավացնել: Հենց դրա համար էլ ընտրված հողամասը վարում են աշնանը՝ 30-40սմ խորությամբ. եթե քարեր կամ մոլախոտերի կոճղարմատներ են դուրս եկել, մաքրում են ու հեռացնում այգուց, և հողն այդ վիճակում թողնում են մինչև գարուն:
Գարնանը հողը պետք է փոցխել և ցանել։ Խոտածածկի առաջին և երկրորդ տարում կատարել մակերեսային պարարտացում՝ ֆոսֆորական և կալիումական պարարտանյութերով։ Երրորդ տարվա վերջին հարը չկատարել, այլ պարարտացնել գոմաղբով՝ 60-70տ/հա-ին: Բացի այդ, պարարտացնել նաև մեծ դոզաներով ֆոսֆորական և կալիումական պարարտանյութերով:
Ի գիտություն։ Գոմաղբով և հանքային պարարտանյութերով պարարտացումը հարստացնում է հողը սննդանյութերով, լավացնում է նրա ֆիզիկա-քիմիական հատկությունները և նպաստավոր պայմաններ ստեղծում տնկվելիք ծառերի լավ աճի համար:
Կարևոր է։ Հաշվի առնել նաև այն հանգամանքը, որ այգետնկումներից հետո ծառերի միջշարքային կամ մերձբնային տարածությունները 20-25սմ-ից խոր վարել չի կարելի, որ մազարմատները չկտրվեն։
“Այգիները հիմնելիս հատապտղային բույսերը պետք է դասավորել այնպես, որ այն չխանգարի ծառերի աճի ու պտղաբերման նորմալ ընթացքին և նախատեսվող համալիր ագրոմիջոցառումների կիրառմանը։”
Կարևոր է։ Ջրի հոսքը լրիվ ապահովելու համար շարքերի ուղղությունը անկախ տնկվող ծառատեսակ կազմից և տեղաբաշխումից, պետք է ոռոգման համար հարմար լինի։
Տարբեր բույսեր պահանջում են տարբեր սնման մակերես: Այդ է պատճառը, որ այգիները հիմնադրելիս, կախված տնկվող բույսի տեսակային և սորտային առանձնահատկություններից, նրանց միջշարքային և միջբուսային տարածությունները միևնույն մեծությունները չեն ունենում:
Կարևոր է։ Կենսաբանորեն ուժեղ աճ ունեցող ծառատեսակներին անհրաժեշտ է ավելի մեծ սնման մակերես, քան թույլ աճ ունեցողներին: Տարբեր գոտիներում և տարբեր տեսակների համար սնման մակերեսը նույնը լինել չի կարող:
Օրինակ՝ խնձորենու աճն ավելի ուժեղ է, քան սերկևիլենունը, ծիրանենին 1,5-2 անգամ ավելի փարթամ է աճում, քան դեղձենին և այլն:
Կարևոր է։ Այգում ծառերը պետք է տնկել ուղիղ շարքերով, որպեսզի այգու հողի մշակումը, ծառերի էտի, բուժման, բերքահավաքի ու բերքի տեղափոխման աշխատանքների մեքենայացումն ավելի հեշտ կատարվի:
Այգու տեղն ընտրելուց հետո անհրաժեշտ է մինչև տնկելը ծառերի տեղը փորել և պատրաստել փոսեր: Փոսերը պետք է պատրաստել տնկելուց առնվազն 1,5-2 ամիս առաջ, որպեսզի փորված հողը, ինչպես նաև փոսերի պատերը և հատակը, բաց մնալով, ենթարկվեն արևի, օդի, անձրևների ազդեցությանը։ Այդպիսի հողերում տնկիների կպչողականությունը բարձր է լինում, իսկ հետագա աճն ավելի արագ է կատարվում:
Ի գիտություն։ Փոսերի ծավալը պետք է այնքան լինի, որ տնկելու արմատային համակարգն ազատ տեղավորվի փոսի մեջ:
Սորտերի տեղադրումը ըստ հասունացման շրջանի վաղահաս կամ ամառային սորտերը պետք է տնկել մեկ հողամասում, միջահաս կամ աշնանային սորտերը՝ երկրորդ, և ուշահաս կամ ձմեռային սորտերը՝ երրորդ հողամասում։ Այդ ամենը շատ է թեթևացնում բերքի պահպանման և բերքահավաքի աշխատանքները:
Կարևոր է։ Ցրտադիմացկուն, բայց շուտ ծաղկող սորտերը չպետք է տնկել արևահայաց լանջերում, որովհետև այդպիսի բույսերը ծաղկում են ավելի շուտ, վաղ գարնանային հետադարձ ցրտերի վտանգը մեծ է լինում, որից և ծաղիկները կարող են ցրտահարվել: Դրանից խուսափելու համար շուտ ծաղկող բույսերը պետք է տնկել ստվերոտ լանջերում, որտեղ հողը ուշ է տաքանում, դրանցից բույսը ուշ է ծաղկում և փրկվում է գարնանային ցրտերից:
Սովորաբար ընդունված է այգին տնկել վաղ գարնանը մինչև վեգետացիայի սկսվելը, և աշնանը՝ տերևաթափից հետո, մինչև սառնամանիքները սկսվելը:
Մարտի 10-15-ից հետո եղանակները լավանում են, ջերմությունը սկսում է արագորեն բարձրանալ։ Պարզվում է, սակայն, որ գարնանը ծառատնկումների ժամկետը շատ սեղմ է, տևում է 12-15 օր: Աշունը, ընդհակառակը, մեզ մոտ տաք է ու երկարատև: Աշնանային տնկումները սկսում են հոկտեմբերից և շարունակում են մինչև նոյեմբերի վերջը, մինչև կայուն ցրտերի սկսվելը, և տևում են մոտ 40-50 օր:
Կարևոր է։ Տնկելուց առաջ բոլոր տնկիները պետք է մեկ-մեկ ստուգել, քանի որ տնկիները տնկարանից հանելու ժամանակ հաճախ կոտրված, ջարդված և քերծված են լինում։ Եթե տնկանյութի արմատային համակարգում նկատվում են չորուկներ կամ վնասված մասեր պետք է հեռացնել դրանք այգու սուր դանակով կամ մկրատով՝ առողջ մասի եզրից 2-3սմ խորությամբ կտրելով:
Աշնանը տնկած տնկիները էտում են հաջորդ գարնանը՝ մինչև բողբոջների ուռչելը, իսկ գարնանը տնկվածները՝ տնկելուց անմիջապես հետո: էտի նպատակն է` երիտասարդացնել ծառերը, ապահովել ծառերի ամենամյա բավարար աճը, նպաստել նոր պտղաբերող ճյուղերի առաջացմանը և ծաղկաբողբոջների հիմնադրմանն ու նրանց դիֆերենցմանը: Էտի միջոցով ծերացած, մահացող պտղաբերող ճյուղերը փոխարինում են նորերով և պահպանում ծառերի աճող ու պտղաբերող օրգանների առաջացումն ամբողջ սաղարթի վրա:
Փորում, փխրեցում
Մերձբնային տարածությունների հողը փորում կամ փխեցնում են մի քանի անգամ: Առաջին անգամ փորում են աշնանը, այնուհետև գարնանն ու ամռանը փխրեցնում են 4-5 անգամ: Մերձբնային տարածությունները կամ, այսպես կոչված՝ բաժակները պետք է փորել այնպիսի խորությամբ, որ մազարմատները չվնասվեն: Մերձբնային տարածությունները որքան շատ վարեն, այնքան լավ:
Պարարտացում
Խնամքի կարևոր աշխատանքներից մեկն էլ պարարտացումն է: Մշակվող մերձբնային տարածությունների չափը՝ կախված ծառերի տարիքից, տարբեր է, հետևապես տարբեր չափով էլ նրանք պետք է պարարտացվեն:
Ծառերի ձևավորումը
Էվոլյուցիայի ընթացքում լույսի, ջերմության և այլ անհրաժեշտ գործոններից օգտվելու համար բուսերը ձեռք են բերել սաղարթի կազմավորման որոշակի ձևեր: Սակայն, բացի այդ մարդիկ ևս ձևավորում են ծառերի սաղարթը:
Ձևավորումը կատարում են էտի միջոցով: Կարևոր է: Ծառերը ձևավորելիս պետք է հաշվի առնի էտվող ծառի կենսաբանական առանձնահատկությունները և դրանց տալ համապատասխան ձևավորում՝ խուսափելով ուժեղ վնասվածքներ պատճառելուց: Սաղարթը ձևավորելուց հետո ծառերն իրենց ամբողջ կյանքի ընթացքում ամեն տարի պետք է էտվեն: Էտի նպատակները, ձևերը, աստիճանները և ժամկետները կարող են փոխվել՝ կախված ծառերի աճի տարիքային շրջաններից կամ փուլերից:
Այգին լավ պահպանելու, խնամելու, լավ բերք ստանալու համար պետք է ճանաչել դրանց և իմանալ դրանց դեմ պայքարի միջոցներն ու միջոցառումները։ Վնասատուների և հիվանդությունների դեմ պայքարի միջոցառումների լավագույն ժամկետը աշնանը և գարնանը ագրոտեխնիկական միջոցառումների ընթացքում է: Նախազգուշական միջոցառումներ՝ թունավոր նյութերի օգտագործման ժամանակ կարևոր է. թույներով մշակված տարածքներում արգելվում է անասունների արածեցումը, խոտի հունձը և թարմ վիճակով անասունների կերակրումը: Պտղատու և խաղողի վազի տնկարքներում թունավոր նյութերի օգտագործումը դադարեցնել բերքահավաքից 25-30 օր առաջ: Կարևոր է նաև վնասատուների և մոլախոտերի պայքարի գրագետ կազմակերպումը: Վնասատուների և հիվանդությունների հարուցիչների գերակշիռ մասը ձմեռում և պահպանվում են հողում, բուսական մնացորդներում, մոլախոտային բուսականության վրա: Այս տեսակետից կարևոր նշանակություն են ստանում վնասատուներից պաշտպանվելու մեթոդների կիրառումը: Մոլախոտերի դեմ պայքարի նպատակով համալիր միջոցառումների իրականացումը (մոլախոտերի դեմ պայքարը՝ մեխանիկական, քիմիական, ագրոտեխնիկական եղանակներով) կարող է էականորեն նվազեցնել մոլախոտերի քանակը մինչև անվնաս կամ ցանկալի մակարդակ: Մոլախոտերի դեմ պայքարի ամենաարդյունավետ և տնտեսապես արդարացված համակարգն իրենից ներկայացնում է պայքարի տարբեր մոտեցումների և միջոցների համատեղումը: Մոլախոտերի կառավարման երեք հիմնական ռազմավարություններն են՝ կանխարգելումը, ոչնչացումը և պայքարը:
Այդուամենայնիվ, օգնություն է պետք
Դե, ինչ այժմ արդեն ավելի տեղեկացված կարող եք նախաձեռնել Ձեր այգու ստեղծումը կամ մշակումը: Այդուամենայնիվ, որոշ մտավախություններ ունեք, չեք ցանկանում միայնակ գործել: Varpet հարթակում գրանցված այգեպանները շատ արագ կարձագանքեն Ձեր կանչին ու կօգնեն Ձեզ: Հողի փորում, փխրեցում, խոտածածկի հնձում- հավաքում, գազոնների փռում, ծառերի(լանդշաֆթ) կամ ծաղիկների ձևավորում, պտղատու ծառերի սրսկում, էտում, տեղափոխություն կամ սենյակային բույսերի և բազմամյա ծաղիկների մշակում, բուժում և ոչ միայն: Այս բոլոր ծառայությունները կարող եք պատվիրել Varpet հավելվածի միջոցով: Այն կարող եք ներբեռնել այստեղից:
Այգեգործությամբ զբաղվելը օգտակար է առողջության համար. այն նվազեցնում է սթրեսը, արյան ճնշումը և նույնիսկ նպաստում է երկարակեցությանը: Որոշները նշում են նաև, որ այգեգործությունը կարող է ավելի առողջարար լինել, քան մարզասրահում մարզվելը։
Մինչ այգի հիմնելն անհրաժեշտ է հաշվի առնել՝
Այգու տեղի ընտրությունը պատասխանատու և կարևոր գործ է: Դժբախտաբար այգու տեղի ընտրության հետ կապված սխալներն անուղղելի են։ Պտղաբերման մեջ մտած խոշոր ծառերի վերատնկումը կապված է շատ դժվարությունների ու ավելորդ ծախսերի հետ։ Բացի դրանից, այդ տարիքում ծառերը վերատնկելիս մեծ մասամբ չորանում և շարքից դուրս են գալիս: Օգտակար տեղեկություն։ Այգու հիմնադրման համար հողամասի ոչ ճիշտ ընտրության հետևանքով առաջացած սխալներից շատերը կարող են պարզվել միայն այն ժամանակ, երբ ծառերը մտնում են լրիվ բերքատվության մեջ: Այդ ամենից խուսափելու համար պետք է շատ լուրջ մոտենալ հիմնադրվող այգիների տեղի ընտրությանը։
Այսպես, այգու տեղն ընտրելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալը.
Այգիների հիմնադրման համար հողամաս ընտրելիս պետք է իմանալ. տնկման համար պլանով նախատեսված ծառատեսակների ու սորտերի կենսաբանական առանձնահատկությունները, նրանց պահանջներն արտաքին միջավայրի գործոնների նկատմամբ, ինչպես նաև հողամասի հողակլիմայական կոնկրետ պայմանները։ Պետք է հաշվի առնել նաև՝ քամիների ուղղությունը և արագությունը, տեղումների ընդհանուր քանակը՝ հատկապես վեգետացիայի շրջանում, արհեստական ոռոգման ռեսուրսները, հողի տեսակը և այլն:
Այգու տեղն ընտրելուց, քարտեզավորելուց և հատակագծելուց հետո հողամասը պետք է մաքրել քարերից, թփուտներից, մացառներից։ Բացի այդ, հողի հարթեցման գործիքով՝գրեյդերներով, անհրաժեշտ է հարթեցնել դար ու փոսերը:
Պտղատու բույսերի կմախքային արմատները տարածվում են հողի 1.5- 3մ և ավելի խոր շերտերում, սակայն մազարմատները գոյանում են հողի վերին շերտերում՝ 20-70-80սմ խորության վրա։ Ուստի մինչև
այգետնկումներն այդ խորության վրա հողը պետք է մշակովի դարձնել, այլ կերպ ասած՝ մազարմատների աճի համար նպաստավոր պայմաններ ստեղծել:
Այգին հիմնելուց առաջ հողի շերտը պետք է լավացնել: Հենց դրա համար էլ ընտրված հողամասը վարում են աշնանը՝ 30-40սմ խորությամբ. եթե քարեր կամ մոլախոտերի կոճղարմատներ են դուրս եկել, մաքրում են ու հեռացնում այգուց, և հողն այդպես վարած վիճակում թողնում են մինչև գարուն: Գարնանը հողը պետք է փոցխել և ցանել։ Առաջին տարում կատարել մակերեսային պարարտացում՝ ֆոսֆորական և կալիումական պարարտանյութերով։ Երրորդ տարվա վերջին հարը չկատարել, այլ պարարտացնել գոմաղբով, նաև մեծ դոզաներով ֆոսֆորական և կալիումական պարարտանյութերով: Ի գիտություն։ Մեծ քանակությամբ գոմաղբով և հանքային պարարտանյութերով պարարտացումը հարստացնում է հողը սննդանյութերով, լավացնում է նրա ֆիզիկա-քիմիական հատկությունները և նպաստավոր պայմաններ ստեղծում տնկվելիք ծառերի մազարմատների լավ աճի համար:
Այգիները հիմնելիս հատապտղային բույսերը պետք է դասավորել այնպես, որ այն չխանգարի ծառերի աճի ու պտղաբերման նորմալ ընթացքին, նախատեսվող համալիր ագրոմիջոցառումների կիրառմանը։ Կարևոր է։ Ջրի հոսքը լրիվ ապահովելու համար շարքերի ուղղությունը անկախ տնկվող ծառատեսակ կազմից և տեղաբաշխումից, պետք է ոռոգման համար հարմար լինի։ Պտղատու բույսերի սնման մակերեսը. Տարբեր պտղահատապտղային բույսեր պահանջում են տարբեր սնման մակերես: Այդ է պատճառը, որ այգիները հիմնադրելիս, կախված տնկվող բույսի տեսակային և սորտային առանձնահատկություններից, նրանց միջշարքային և միջբուսային տարածությունները միևնույն մեծությունները չեն ունենում: Կարևոր է։ Կենսաբանորեն ուժեղ աճ ունեցող ծառատեսակներին անհրաժեշտ է ավելի մեծ սնման մակերես, քան թույլ աճ ունեցողներին: Տարբեր գոտիներում և տարբեր տեսակների համար սնման մակերեսը նույնը լինել չի կարող: Ծառերին տրվում է այնպիսի սնման մակերես, որպեսզի հետագայում աճելով՝ սաղարթները չխանգարեն իրար:
Այգում ծառերը պետք է տնկել ուղիղ շարքերով, որպեսզի այգու հողի մշակումը, ծառերի էտի, բուժման, բերքահավաքի ու բերքի տեղափոխման աշխատանքների մեքենայացումը ավելի հեշտ կատարվի:
Այգու տեղն ընտրելուց և հատակագծելուց հետո անհրաժեշտ է մինչև տնկելը ծառերի տեղը փորել և պատրաստել փոսեր: Փոսերը պետք է պատրաստել տնկելուց առնվազն 1,5-2 ամիս առաջ, որպեսզի փորված հողը, ինչպես նաև փոսերի պատերը և հատակը, բաց մնալով, ենթարկվեն արևի, օդի, անձրևների ազդեցությանը։ Այդպիսի հողերում տնկիների կպչողականությունը բարձր է լինում, իսկ հետագա աճն ավելի արագ է կատարվում:
Սորտերի տեղաբաշխումն այգու տարածքում: Սորտերի տեղադրումը ըստ հասունացման շրջանի վաղահաս կամ ամառային սորտերը պետք է տնկել մեկ հողամասում, միջահաս կամ աշնանային սորտերը՝ երկրորդ, և ուշահաս կամ ձմեռային սորտերը՝ երրորդ հողամասում։ Այդ ամենը շատ է թեթևացնում բերքի պահպանման և բերքահավաքի աշխատանքները: Կարևոր է։ Ցրտադիմացկուն, բայց շուտ ծաղկող սորտերը չպետք է տնկել արևահայաց լանջերում, որովհետև այդպիսի բույսերը ծաղկում են ավելի շուտ, վաղ գարնանային հետադարձ ցրտերի վտանգը մեծ է լինում, որից և ծաղիկները կարող են ցրտահարվել: Դրանից խուսափելու համար շուտ ծաղկող բույսերը պետք է տնկել ստվերոտ լանջերում, որտեղ հողը ուշ է տաքանում, դրանցից բույսը ուշ է ծաղկում և փրկվում է գարնանային ցրտերից:
Այգետնկման ժամկետները և տեխնիկան. Սովորաբար ընդունված է այգին տնկել վաղ գարնանը մինչև վեգետացիայի սկսվելը, և աշնանը՝ տերևաթափից հետո, մինչև սառնամանիքները սկսվելը: Գարնանը ծառատնկումների ժամկետը շատ սեղմ է, տևում է 12-15 օր, ինչը շատ է դժվարացնում մեծ զանգվածներով այգետնկման աշխատանքները ճիշտ ու ժամանակին կազմակերպելու գործը: Աշունը, ընդհակառակը, մեզ մոտ տաք է ու երկարատև: Աշնանային տնկումները սկսում են հոկտեմբերից և շարունակում են մինչև նոյեմբերի վերջը, մինչև կայուն ցրտերի սկսվելը, և տևում են մոտ 40-50 օր:
Կարևոր է։ Տնկելուց առաջ բոլոր տնկիները պետք է մեկ-մեկ ստուգել, քանի որ տնկիները տնկարանից հանելու ժամանակ հաճախ կոտրված, ջարդված և քերծված են լինում։ Եթե տնկանյութի արմատային համակարգում նկատվում են չորուկներ, վնասված մասեր պետք է հեռացնել դրանք այգու սուր դանակով կամ մկրատով՝ առողջ մասի եզրից 2-3սմ խորությամբ կտրելով:
Նորատունկ ծառերի էտը: Աշնանը տնկած տնկիները էտում են հաջորդ գարնանը՝ մինչև բողբոջների ուռչելը, իսկ գարնանը տնկվածները՝ տնկելուց անմիջապես հետո:
էտի նպատակն է` երիտասարդացնել ծառերը, ապահովել ծառերի ամենամյա բավարար աճը, նպաստել նոր պտղաբերող ճյուղերի առաջացմանը և ծաղկաբողբոջների հիմնադրմանն ու նրանց դիֆերենցմանը: Էտի միջոցով ծերացած, մահացող պտղաբերող ճյուղերը փոխարինում են նորերով և պահպանում ծառերի աճող ու պտղաբերող օրգանների առաջացումն ամբողջ սաղարթի վրա:
Մերձբնային տարածությունների հողը փորում կամ փխեցնում են մի քանի անգամ: Առաջին անգամ փորում են աշնանը, այնուհետև գարնանն ու ամռանը փխրեցնում են 4-5 անգամ: Մերձբնային տարածությունները կամ, այսպես կոչված՝ բաժակները պետք է փորել այնպիսի խորությամբ, որ մազարմատները չվնասվեն: Մերձբնային տարածությունները որքան շուտ վարեն, այնքան լավ:
Մերձբնային տարածությունների խնամքի կարևոր աշխատանքներից մեկն էլ պարարտացումն է: Մշակվող մերձբնային տարածությունների չափը՝ կախված ծառերի տարիքից, տարբեր է, հետևապես տարբեր չափով էլ նրանք պետք է պարարտացվեն:
Ծառերի ձևավորումը: Էվոլյուցիայի ընթացքում լույսի, ջերմության և այլ անհրաժեշտ գործոններից օգտվելու համար բուսերը ձեռք են բերել սաղարթի կազմավորման որոշակի ձևեր: Սակայն, բացի այդ մարդիկ ևս ձևավորում են ծառերի սաղարթը: Ձևավորումը կատարում են էտի միջոցով: Կարևոր է: Ծառերը ձևավորելիս պետք է հաշվի առնի էտվող ծառի կենսաբանական առանձնահատկությունները և դրանց տալ համապատասխան ձևավորում՝ խուսափելով ուժեղ վնասվածքներ պատճառելուց: Սաղարթը ձևավորելուց հետո ծառերն իրենց ամբողջ կյանքի ընթացքում ամեն տարի պետք է էտվեն: Էտի նպատակները, ձևերը, աստիճանները և ժամկետները կարող են փոխվել՝ կախված ծառերի աճի տարիքային շրջաններից կամ փուլերից:
Այգին լավ պահպանելու, խնամելու, լավ բերք ստանալու համար պետք է ճանաչել դրանց և իմանալ դրանց դեմ պայքարի միջոցներն ու միջոցառումները։ Վնասատուների և հիվանդությունների դեմ պայքարի միջոցառումների լավագույն ժամկետը աշնանը և գարնանը ագրոտեխնիկական միջոցառումների ընթացքում է:
Նախազգուշական միջոցառումներ՝ թունավոր նյութերի օգտագործման ժամանակ կարևոր է. թույներով մշակված տարածքներում արգելվում է անասունների արածեցումը, խոտի հունձը և թարմ վիճակով անասունների կերակրումը: Պտղատու և խաղողի վազի տնկարքներում թունավոր նյութերի օգտագործումը դադարեցնել բերքահավաքից 25-30 օր առաջ: Կարևոր է նաև վնասատուների և մոլախոտերի պայքարի գրագետ կազմակերպումը: Վնասատուների և հիվանդությունների հարուցիչների գերակշիռ մասը ձմեռում և պահպանվում են հողում, բուսական մնացորդներում, մոլախոտային բուսականության վրա: Այս տեսակետից կարևոր նշանակություն են ստանում վնասատուներից պաշտպանվելու մեթոդների կիրառումը: Մոլախոտերի դեմ պայքարի նպատակով համալիր միջոցառումների իրականացումը կարող է էականորեն նվազեցնել մոլախոտերի քանակը մինչև անվնաս մակարդակ:
Բացառիկ պատմություններ, որոնք այլուր չեք գտնի
